اغلی رزلښت حفيظ

سوله څنګه مينځ ته را تلاې شي؟

که مونږد بهرنۍ هيوادونو د خلکو ژندانه ته نظر واچوو نو تجربی موږ ته ښاي چې په ټولنه 
تعليم او پوهه، بوختيا او دسياسي ګونددونو په مينځ کې سالم رقابتونه هغه عاملونه دي چې کې 
بربادی مخه نيسي او جنګ نه په امان ساتي سواد هغه نعمت دی چې دټولنۍ غړی ته د ټولنه د 
ټولنۍ د پرمختګ عاملونه ور زده کوي او دا ورته ښائ چې څنګه وکولاې شي چې د ژوند او د 
ډګر کې بر ی تر لاسه کړي ددی تر څنګ تربيه هغه څه چې د تعليم نه مهم ګڼل کيږي ژوند په 
وړکوالي کې ماشومانوته دماشوم توب نه شروع يي هم په مکتب کې او هم په کورنو کې چې په 
وشي دا په دی معنی چې د ماشوم راتلونکې د هغه ابتدا څخه پيليږي دا ځکه چې دا اقدام پاملرنه 
او دټولنۍ راتلونکې باندې پوره اغيزه لري چې په دی توګه کورنيو څخه هيله کيږي ما دماشوم 
راتلو نکې ټو لنۍ معماران دي ددوې ژوند ته د ابتدا څخه پاملرنه وکړي د نړۍ پوهان شومان د 
دي چې که يو ماشوم د دولس کلنۍ نه مخکې د خپل تعليم اوراتلونکی ژوند په هکله په دی نظر 
وکړي نو په لويوالې کې هم هاغه لاره تعقيبوي نو لازمه دا ده چې د اومانوخبرو او څه پريکړه 
٠ابتدا نه پاملرنه وشيپريکړو ته د 
ازادي د بيان
ازادي د بيان د ټولنۍ په اصلاع کې يو له هغو مهم عاملونو څخه ګنل کيږي چې دټولنۍ غړي 
خپل اعمالو او کاري فعاليتونو په ګړندی توب کې مهم رول لوبوي او هم د يو سالم رقابت ته د 
ټولنۍ په غړوکې د فعاليت زمينه برابروي او خلک دی ته هڅوي چې څو قدمه مخکې لاړ شي 
او بيا شاته وګوري چې څومره راسته او څومره غلط قدمونه يي اوچت کړيدي او هم دا پروسه 
کې د ټولنۍ غړۍ خپل دشخصيت په پام کې نيولو سره تل دی ته هڅه وي چې هغه کارونه 
کوم چې د دوې دشخصيت په لوړ تيا کې مرسته وکړي او په دی توګه دشخص د بدنامې وکړي 
فسادمخه ونيول شي انتقاد کول او انتقاد منل ته دی رواج ورکړ شي او د حقايقو څخه پرده اود 
کول دافکارو اونظرياتو شريکول او په هره بر خه کې د نظرياتو بيان د ټولنۍ دغړو پورته 
سطحه اوچتوي او ټولنه د پرمختګ په لوری بياييداګاهي 
بی روزګاري ،غلا
لکه څنګه چې انسان خداې (ج) دژوند سره د مبارزی د پاره پيدا کړيدی نو انسان هم چې يو 
ژوندې موجود دي نفس يي خوراک او تن يي پوشاک غواړي د بی روزګاری او بيسوادی او 
داسلام ددين نه نا خبرتياپه نتيجه ضميرونه کم زور شي او په نتيجه کې زمينه فساد او جنايت ته 
مساعدشي وزګار تيا برعلاوه له دی چې دبيسوادی او خپل مذهب نه نا خبرتيا او بی روزګاری 
نتيجه کې مينځ ته راځي دا هم يو ډول مريضي دی چې خلکو ته روحي تشويشونه پيداکوي او په 
انسان ضمير دومره کم زور شي چې فساد ته لاس اچوي کله نا کله انسان د خود کشي سرحد د 
٠بيايي او د ژوند ټول نيک مرغې ور څخه اخليته 
دمعاشونوکموالې او رشوت
کله چې زراعت او مالداری ته توجع وه نه شي دبزګرانو مشکلات په نظر کې ونه نيول شي 
نودزراعت نتيجه به ښه نه وي چې دا دخلکو په ژوند مستقيمن اغيزه لري دخوراکي شيانو 
نرخونه به پورته لاړ شي بيا هم د خداې د لاری نه هغه نا خبرغير شعوري مسلمان مامورين 
اوچارواکې يا اګاهانه او يا غير اګاهانه ددی د پاره چې خپل د کورنۍ ضروريات يي پوره کړې 
وي د کم معاش د درلودلو په وجه او هم د محاکمو د ضعيف فعاليت په وجه د جمرمونو او 
مجرمينو په مقابل بی تفاوت بر خورد په نتيجه کې رشوت اخيستلو ته لاس پوری کوي او غلا 
شرايط مساعدوي او هغه کسان چې بی روزګاره دي يا د ټوپک او يا د کوتک په وسيله په ته 
غلاګانو لاس پوری کوي چې دا سلسله د مرګونو سرحد ته هم رسيږي او ټولنه د بر بادي په 
لوری بياي او د يو هوسااو سوله يز ژونداو د ټولنۍ د پرمختګ مخنيوی کوي
نو د سولې راتګ ته زمونږ په ټولنه کې هغه وخت شرايط مساعديږي
چې لاندې ټکۍ په نظر کې ونيسو
:-د بيسوادې لمنه ټول کړو او دماشومانوژوند،ديني روزنه ، او تربيی ته خاصه پاملرنه وکړو١
:- ازادي د بيان ولرو د انتقاد کولوو او انتقاد منلو روحيه مروج کړو٢
:-سره سياسي ګوندونو ته د فعاليت او سالم رقابت ته د ټولنۍ د مذهبی نورمونو په نظر کې نيول 
٣اجازه ورکړ و
:-ته دبزګرانو اړتياو ته خاصه پاملرنه وشي او د شاروالې لخوا نرخونه کنترول شي او بزګرانو 
٤يخي کوټۍ د ميووو او ترکاريو د زخيری د پاره جوړ شي
:- د جناي جرمونو په مقابل کې سخت جزا وټاکل شي اود جنای فعاليتونو٥
د مخنوي پروسه دی ګړندي شي
د انسان او حيوان د مرګ او ژوند په هکله دبشر دحقوق قانون په نظر کې ونيسو او د اشخاصو 
٠په شخصيتونو د تجاوز څخه مخ نيوي وکړو